Όταν αναφερόμαστε στη γαστρονομία της Άνδρου, θα πρέπει πρώτα να μιλήσουμε για τα γλυκά της και ιδιαίτερα για τα γλυκά του κουταλιού, που παρασκευάζονται από φρούτα και ζάχαρη. Τα πιο δημοφιλή είναι το καρυδάκι (καθώς το νησί έχει άφθονες καρυδιές), το νεράντζι, το «τριαντάφυλλο» από ροδοπέταλα, το βύσσινο και το υπέροχο γλυκό «λεμονάκι ανθός». Αξίζει επίσης να δοκιμάσει κανείς το παραδοσιακό γλυκό του κουταλιού «παμπιλόνι», που φτιάχνεται από το μεγάλο αρωματικό εσπεριδοειδές του νησιού, καθώς και το περγαμόντο.
Άλλα διάσημα γλυκά είναι τα αμυγδαλωτά (φτιαγμένα από αμυγδαλόπαστα και ανθόνερο), που έχουν μοναδικό άρωμα και γεύση, τα καλτσούνια με γέμιση από καρύδια και μέλι, και το παστέλι (γλυκό από σουσάμι) που παρασκευάζεται με τοπικά καρύδια και σουσάμι. Ιδιαίτερη λιχουδιά είναι και οι «παστελαριές»: αποξηραμένα σύκα με τριμμένα καρύδια, κανέλα και σουσάμι. Στα ζαχαροπλαστεία του νησιού μπορείτε επίσης να βρείτε τη «σουμάδα», ένα δροσερό ποτό από πικραμύγδαλα που συνήθως προσφέρεται σε γάμους.
Παρόλο που δεν υπάρχει οργανωμένο αποστακτήριο στο νησί, μπορεί κανείς εύκολα να βρει (κυρίως από γυναικείους συνεταιρισμούς) σπιτικά λικέρ και ρακή, όπως το «Πότζι», ένα είδος ρακόμελου (μίγμα ρακής και μελιού). Στο παρελθόν οι ντόπιοι παρασκεύαζαν το «Πότζι» χρησιμοποιώντας ρακή από μούρα, η οποία είχε υψηλότερη περιεκτικότητα σε αλκοόλ. Στο νησί υπάρχουν αρκετοί αμπελώνες, αλλά όχι ακόμη οργανωμένο οινοποιείο. Αξίζει να δοκιμάσει κανείς το κόκκινο κρασί από την ποικιλία της περιοχής «Κουμάρι».
Η Άνδρος είχε (και εξακολουθεί να έχει) σημαντική παράδοση στην κτηνοτροφία και την παραγωγή τυριών. Σήμερα λειτουργούν στο νησί μικρές μονάδες που παράγουν τυριά υψηλής ποιότητας. Τα σημαντικότερα είναι τα εξής:
Πετρωτή ή Αρμέξια ή Ανάλατη: είναι ένα λευκό φρέσκο τυρί από αγελαδινό γάλα με ημίσκληρη υφή, ιδιαίτερα νόστιμο και πλούσιο σε γεύση. Τρώγεται σκέτο ή με φαγητό, χρησιμοποιείται σε πίτες ή σερβίρεται με αποξηραμένα φρούτα ως επιδόρπιο.
Βολάκι: παρασκευάζεται από παστεριωμένο αγελαδινό γάλα. Έχει σχήμα κώνου, πλούσια βουτυράτη γεύση και υφή παρόμοια με της μοτσαρέλας. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σαλάτες ή να καταναλωθεί απλά με μια φέτα ψωμί. Αν παραμείνει για κάποιο διάστημα στο ψυγείο, αποκτά πιο σκληρή υφή, ώχρα χρώμα και πικάντικη γεύση, καθιστώντας το ιδανικό μεζέ για ρακή. Μπορεί επίσης να τριφτεί πάνω σε ζυμαρικά.
Πικάντικη κοπανιστή: παρασκευάζεται από το ελληνικό τυρί «μυζήθρα». Τοποθετείται σε πήλινο δοχείο και ζυμώνεται με αλάτι ώστε να υποστεί ζύμωση. Η διαδικασία ζυμώματος επαναλαμβάνεται περιοδικά τρεις φορές. Πιέζεται πολύ καλά ώστε να είναι αεροστεγές και καλύπτεται με ύφασμα εμποτισμένο σε ξύδι. Είναι έτοιμο για κατανάλωση μετά από περίπου δέκα ημέρες.
Όσον αφορά το φαγητό γενικά, το «σήμα κατατεθέν» του νησιού είναι η φρουτάλια. Πρόκειται για μια ομελέτα με πατάτες κομμένες σε λεπτές ροδέλες, μυρωδικά, τοπικά λουκάνικα και «γλύνα» (χοιρινό λίπος), που της δίνουν την ιδιαίτερη γεύση της. Υπάρχουν πολλές παραλλαγές που αξίζει να δοκιμάσει κανείς, όπως φρουτάλια με φρέσκα κουκιά, κολοκυθάκια, αγκινάρες ή κολοκυθοανθούς.
Στην Άνδρο, εκτός από τα εξαιρετικά σπιτικά λουκάνικα με άρωμα γλυκάνισου, θα βρείτε και τις «λούζες», καπνιστά κομμάτια χοιρινού μαριναρισμένα σε κόκκινο κρασί με μάραθο και πιπέρι.
Ο «Λαμπριάτης», ένα παραδοσιακό πασχαλινό φαγητό, κατέχει ιδιαίτερη θέση στην κουζίνα της Άνδρου. Πρόκειται για αρνί γεμιστό με μείγμα από τρία διαφορετικά είδη τυριών, αυγά, ρύζι, δυόσμο και μαϊντανό, το οποίο ψήνεται αργά σε ξυλόφουρνο για περίπου 8–10 ώρες.
Πηγή : www.andros.gr
